البرز و زاگرس، جنگل‌های هیرکانی و دره‌های عمیق ایران میزبان آبشارهایی‌اند که بعضی از آن‌ها صدها متر ارتفاع دارند. از آبشارهای پرآب لرستان و خوزستان تا آبشارهای جنگلی گیلان و آبشارهای کوهستانی کرمان و کرمانشاه، هر منطقه منظره‌ی متفاوتی پیش روی شما می‌گذارد.
بلندترین آبشار ایران به این بستگی دارد که ارتفاع را چطور اندازه بگیرید. آبشار برنجه لرستان با مجموع چند طبقه حدود ۷۵۰ متر ارتفاع دارد و از مرتفع‌ترین آبشارهای پلکانی و فصلی ایران است. آبشار وروار کرمان حدود ۱۷۵ متر ارتفاع دارد. آبشار لاتون گیلان با ریزش اصلی حدود ۱۰۵ متر، از بلندترین آبشارهای دائمی کشور شناخته می‌شود.
جدول بلندترین آبشارهای ایران و ارتفاع آن‌ها
اعداد زیر تقریبی‌اند. منابع گاهی ارتفاع ریزش اصلی و گاهی مجموع طبقات را گزارش می‌کنند، پس این فهرست را رتبه‌بندی قطعی ندانید.
آبشار برنجه (تاف)، لرستان: حدود ۷۵۰ متر، مجموع طبقات
آبشار پیران (ریجاب)، کرمانشاه: حدود ۱۰۰ تا ۱۸۰ متر
آبشار وروار، کرمان: حدود ۱۷۵ متر
آبشار لاتون، گیلان: حدود ۱۰۵ متر، ریزش اصلی
آبشار ورزان، گیلان: حدود ۱۰۰ متر
آبشار کمردوغ، کهگیلویه و بویراحمد: حدود ۱۰۰ متر
آبشار نوژیان، لرستان: حدود ۹۵ متر
آبشار شوی، خوزستان: حدود ۸۵ متر
آبشار مارگون، فارس: حدود ۷۰ متر
آبشار آب‌سفید، لرستان: حدود ۷۰ متر
منابع گردشگری برای برنجه بازه‌ی ۵۰۰ تا ۸۰۰ متر، برای پیران اختلاف ارتفاع طبقات تا ۱۸۰ متر و برای مجموعه‌ی ریزش‌های لاتون تا حدود ۱۷۰ متر هم گزارش کرده‌اند.
۱. آبشار برنجه لرستان؛ یکی از مرتفع‌ترین آبشارهای پلکانی ایران
آبشار برنجه، که آن را آبشار تاف هم می‌نامند، در منطقه‌ی شول‌آباد شهرستان الیگودرز قرار دارد. برنجه سه طبقه دارد و منابع گردشگری مجموع ارتفاع این طبقات را حدود ۷۵۰ متر برآورد می‌کنند. این عدد ارتفاع یک سقوط پیوسته نیست؛ آب در سه پله از دیواره‌ی کوه پایین می‌آید.
ویژگی‌های آبشار برنجه
آب از دیواره‌های بلند کوهستانی به دره‌های عمیق می‌ریزد و پوشش گیاهی متنوعی اطراف آبشار را گرفته است. در بهار جریان آب زیاد می‌شود و رشته‌های سفید آب روی صخره‌ها پیدا می‌شوند. برنجه را آبشاری فصلی می‌دانند، هرچند اهالی محل می‌گویند در کم‌آبی هم جریان ضعیفی در بخش‌هایی از آن باقی می‌ماند.
مسیر دسترسی و بهترین زمان بازدید
برای رسیدن به برنجه به منطقه‌ی شول‌آباد و محدوده‌ی روستای پیرامام بروید. بخشی از مسیر کوهستانی است و پیاده‌روی و آشنایی با راه می‌خواهد. فروردین و اردیبهشت بهترین زمان بازدید است؛ جریان آب بیشتر و طبیعت سرسبزتر است. با راهنمای محلی بروید و پیش از حرکت پیش‌بینی هوا را ببینید.
۲. آبشار پیران کرمانشاه؛ آبشاری سه‌طبقه در میان صخره‌های زاگرس
آبشار پیران، که با نام‌های ریجاب و ریژآو هم شناخته می‌شود، در نزدیکی سرپل ذهاب قرار دارد. این آبشار سه طبقه دارد و دو طبقه‌ی بالایی بلندترند. منابع ارتفاع آن را بین ۱۰۰ تا ۱۸۰ متر گزارش کرده‌اند؛ عدد ۱۸۰ متر اختلاف ارتفاع کل طبقات است و یک سقوط آزاد یکپارچه را نشان نمی‌دهد.
آبشار پیران کجاست؟
آبشار در محدوده‌ی روستای پیران و نزدیک منطقه‌ی ریجاب قرار دارد. دره‌های عمیق، دیواره‌های بلند سنگی و باغ‌های اطراف منظره‌ی آن را ساخته‌اند. عکاسان طبیعت از نقاط مرتفع دور دره بخش‌های مختلف آبشار را در یک قاب می‌گیرند.
بهترین زمان سفر به آبشار پیران
بهار بهترین فصل بازدید است، چون بارندگی و چشمه‌های بالادست جریان آب را تأمین می‌کنند. در تابستان‌های خشک، آب آبشار کم می‌شود و گاهی به چند رشته‌ی باریک می‌رسد. گزارش‌هایی از آسیب‌دیدگی و محدودیت دسترسی به بخش‌هایی از مسیر اصلی منتشر شده است؛ پیش از رفتن وضعیت مسیر را بپرسید و به دیواره‌های ریزشی و لبه‌ی پرتگاه نزدیک نشوید.
۳. آبشار وروار کرمان؛ آبشاری مرتفع در منطقه‌ی جبال بارز
آبشار وروار، یا آبشار رودفرق، در شهرستان عنبرآباد و محدوده‌ی کوهستانی جبال بارز در جنوب استان کرمان قرار دارد. منابع گردشگری ارتفاع آن را حدود ۱۷۵ تا ۱۷۶ متر گزارش می‌کنند. چون آبشارهای ایران اندازه‌گیری استاندارد ندارند، عنوان بلندترین آبشار دائمی کشور هنوز محل اختلاف است.
ویژگی‌های طبیعی آبشار وروار
ارتفاعات جبال بارز با تصویر رایج از کرمان گرم و خشک فرق دارند؛ چشمه، دره‌ی سرسبز و پوشش گیاهی متنوع دارند. آب وروار از همین ارتفاعات سرچشمه می‌گیرد و گیاهان دارویی، درختان بومی و صخره‌های بلند اطراف آن را پوشانده‌اند.
مسیر دسترسی به آبشار وروار
از جاده‌ی جیرفت به کهنوج بروید و از محدوده‌ی جهادآباد و مردهک به روستای رودفرق برسید. بخش پایانی مسیر پیاده‌روی کوهستانی است و در بعضی قسمت‌ها شیب تند و زمین ناهموار دارد. اواخر زمستان و بهار را برای سفر انتخاب کنید؛ هوای منطقه از تابستان مساعدتر است و آبشار آب بیشتری دارد.
۴. آبشار لاتون گیلان؛ از بلندترین آبشارهای دائمی ایران
آبشار لاتون در شهرستان آستارا و نزدیکی شهر لوندویل قرار دارد. ریزش اصلی آن حدود ۱۰۵ متر است و بسیاری از منابع آن را بلندترین آبشار دائمی یا چهارفصل ایران می‌دانند. وب‌سایت رسمی گردشگری ایران ارتفاع کل ریزش‌های پی‌درپی این مجموعه را حدود ۱۷۰ متر برآورد کرده است.
طبیعت اطراف آبشار لاتون
لاتون در جنگل‌های هیرکانی قرار دارد و مسیرش از میان جنگل انبوه، رودخانه و دامنه‌های کوه می‌گذرد. در بهار رطوبت و جریان آب بیشتر است و در پاییز رنگ برگ‌ها منظره‌ی دیگری برای عکاسی می‌سازد.
چگونه به آبشار لاتون برویم؟
ابتدا به لوندویل بروید و از آنجا راه روستای کوته‌کومه را ادامه دهید. از کوته‌کومه تا آبشار حدود ۶ تا ۷ کیلومتر پیاده‌روی است که بسته به آمادگی بدنی و وضعیت زمین سه تا چهار ساعت طول می‌کشد. مسیر در بعضی بخش‌ها شیب‌دار و لغزنده است؛ کفش کوه‌پیمایی بپوشید، آب همراه داشته باشید و با راهنمای آشنا به منطقه بروید.
۵. آبشار ورزان تالش؛ آبشاری بلند در ییلاق سوباتان
آبشار ورزان، در نزدیکی ییلاق سوباتان و شهرستان تالش، حدود ۱۰۰ متر ارتفاع دارد. رودخانه‌ای که این آبشار را می‌سازد از شاخه‌های رودخانه‌ی لیسار است و آبشار میان دامنه‌های سرسبز و مراتع کوهستانی قرار گرفته است.
جاذبه‌های طبیعی اطراف آبشار ورزان
سفر به ورزان را با بازدید از ییلاق سوباتان ترکیب کنید؛ سوباتان مراتع وسیع، چشم‌انداز کوهستانی و هوای خنک تابستانی دارد. در بهار و اوایل تابستان دامنه‌ها پر از گیاه است و مه ارتفاعات منظره‌ای خاص برای عکاسی می‌سازد.
بهترین فصل بازدید از آبشار ورزان
اواخر بهار و اوایل تابستان را انتخاب کنید؛ مراتع در بهترین وضعیت‌اند و هوا برای پیاده‌روی مناسب است. مسیر از سوباتان و روستای ورزان می‌گذرد. بخش‌هایی از راه خاکی است و مه زیادی می‌گیرد، پس با راهنمای محلی بروید.
۶. آبشار کمردوغ؛ آبشار مرتفع و متفاوت کهگیلویه و بویراحمد
آبشار کمردوغ در محدوده‌ی قلعه‌رئیسی شهرستان کهگیلویه قرار دارد. ارتفاع آن حدود ۱۰۰ متر و پهنایش بیش از ۶۰ متر گزارش شده است؛ ترکیبی که در جنوب غرب ایران کم‌نظیر است.
چرا این آبشار کمردوغ نام دارد؟
آب هنگام ریزش از دیواره‌ی صخره‌ای به قطره‌های ریز و کف سفید تبدیل می‌شود و ظاهری شبیه دوغ پیدا می‌کند. آب کمردوغ املاح زیادی دارد و برخی منابع به شوری آن اشاره کرده‌اند.
مسیر دسترسی به آبشار کمردوغ
از دهدشت به سمت قلعه‌رئیسی حرکت کنید. جاده‌های کوهستانی این منطقه از میان جنگل‌های بلوط می‌گذرند. بهار بهترین زمان سفر است؛ منطقه سرسبز است و آبشار آب بیشتری دارد.
۷. آبشار نوژیان لرستان؛ آبشاری ۹۵ متری در ارتفاعات خرم‌آباد
آبشار نوژیان در حدود ۳۸ کیلومتری جنوب شرقی خرم‌آباد و در محدوده‌ی کوه تاف قرار دارد. ارتفاع آن حدود ۹۵ متر و عرض تاجش نزدیک به پنج متر است.
ویژگی‌های آبشار نوژیان
نوژیان جریانی باریک دارد که از دیواره‌ای بلند پایین می‌ریزد. کوه تاف و دامنه‌هایش به گیاهان دارویی و طبیعت کوهستانی شهرت دارند. در بهار آبشار پرآب‌تر است و در کم‌بارشی حجم آب کم می‌شود.
بهترین زمان بازدید از آبشار نوژیان
بهار و اوایل تابستان را انتخاب کنید. مسیر از خرم‌آباد به سمت گردنه‌ی نوژیان و کوه تاف می‌رود. اگر وقت دارید، جاذبه‌های طبیعی و جنگل‌های اطراف خرم‌آباد را هم در برنامه بگذارید.
۸. آبشار شوی خوزستان؛ از بزرگ‌ترین آبشارهای طبیعی زاگرس
آبشار شوی، که آن را آبشار تله‌زنگ هم می‌نامند، در شهرستان دزفول قرار دارد. ارتفاع آن حدود ۸۵ متر و پهنایش در فصل پرآبی نزدیک به ۷۰ متر گزارش شده است.
چه چیزی آبشار شوی را متمایز می‌کند؟
پهنای زیاد جریان آب در فصل پرآبی ویژگی اصلی شوی است. آب از دیواره‌ای بلند و پوشیده از گیاه پایین می‌ریزد و دره‌های اطراف زیستگاه گیاهان و جانوران متنوعی است.
مسیر دسترسی به آبشار شوی
شوی در بخش کوهستانی شمال دزفول قرار دارد. یکی از مسیرهای شناخته‌شده با قطار تا محدوده‌ی ایستگاه تله‌زنگ و سپس پیاده‌روی کوهستانی است؛ مسیر دیگر از ارتفاعات شمال دزفول می‌گذرد. هر دو مسیر طولانی و در بخش‌هایی دشوارند، پس با آمادگی بدنی و آشنایی با راه بروید. فروردین و اوایل اردیبهشت بهترین زمان است؛ هوا از تابستان خنک‌تر است، اما بارش شدید خطر سیلاب و لغزندگی مسیر را بالا می‌برد.
۹. آبشار مارگون فارس؛ آبشاری که از دل صخره می‌جوشد
آبشار مارگون در شهرستان سپیدان فارس حدود ۷۰ متر ارتفاع و نزدیک به ۱۰۰ متر پهنا دارد. بیشتر آب مارگون از چشمه‌هایی بیرون می‌آید که در بدنه‌ی صخره قرار دارند.
چرا آبشار مارگون با سایر آبشارهای ایران تفاوت دارد؟
در بیشتر آبشارها یک رودخانه از لبه‌ی پرتگاه پایین می‌ریزد. در مارگون، آب از منافذ و شکاف‌های متعدد سنگ آهکی بیرون می‌زند و این رشته‌های کوچک پرده‌ای پهن از آب روی صخره می‌سازند. به همین دلیل مارگون از شاخص‌ترین آبشارهای چشمه‌ای ایران است.
مسیر دسترسی و بهترین زمان بازدید از مارگون
مارگون در سپیدان و نزدیک جاده‌ی یاسوج به اقلید قرار دارد. با خودرو تا نزدیکی آبشار می‌روید و پیاده‌روی پایانی از آبشارهایی مثل شوی و لاتون کوتاه‌تر است. در بهار چشمه‌ها پرآب‌ترند و در تابستان هوای خنک کوهستان منطقه را به مقصد محبوب گردشگران تبدیل می‌کند.
۱۰. آبشار آب‌سفید لرستان؛ عروس آبشارهای ایران
آبشار آب‌سفید در شهرستان الیگودرز حدود ۷۰ متر ارتفاع دارد. آب هنگام برخورد با صخره‌ها به قطره‌های ریز سفید تبدیل می‌شود و همین ظاهر، نام آب‌سفید و لقب «عروس آبشارهای ایران» را برایش آورده است.
آبشار آب‌سفید کجاست؟
آب‌سفید در منطقه‌ی کوهستانی الیگودرز و حدود ۵۰ کیلومتری شهر قرار دارد. برای دیدنش به چند ساعت کوه‌پیمایی نیاز ندارید و گردشگران بیشتری می‌توانند به آن برسند.
بهترین زمان بازدید از آبشار آب‌سفید
در بهار طبیعت سرسبزتر و آبشار پرآب‌تر است و در تابستان ارتفاعات اطراف هوای خنک‌تری از مناطق پست دارند. پیش از حرکت وضعیت جاده و هوای منطقه را بپرسید.
بلندترین آبشار ایران دقیقاً کدام است؟
جواب به نوع آبشار و روش اندازه‌گیری بستگی دارد.
بلندترین آبشار پلکانی ایران: برنجه لرستان با مجموع طبقات حدود ۷۵۰ متر.
بلندترین آبشار دائمی ایران: لاتون با ریزش اصلی ۱۰۵ متر را بیشتر منابع در این جایگاه می‌گذارند، اما وروار با ارتفاع گزارش‌شده‌ی بیش از ۱۷۰ متر هم مدعی است. تا وقتی روش اندازه‌گیری یکسان نشود، رتبه‌ی قطعی وجود ندارد.
بلندترین آبشار چشمه‌ای ایران: مارگون با حدود ۷۰ متر ارتفاع؛ ویژگی اصلی آن ریزش آب از چشمه‌های متعدد در امتداد یک دیواره‌ی پهن سنگی است.
بهترین فصل برای بازدید از بلندترین آبشارهای ایران
بهار: آب بیشتر و طبیعت سرسبز؛ لرستان، خوزستان، کرمانشاه و کرمان
تابستان: هوای خنک ارتفاعات؛ گیلان، سپیدان و ارتفاعات لرستان
پاییز: جنگل‌های رنگارنگ و شلوغی کمتر؛ گیلان و برخی مناطق زاگرس
زمستان: برف، یخ‌زدگی و راه‌های دشوار؛ فقط مسیرهای ایمن و بررسی‌شده
در بیشتر مناطق ایران، بهار فصل آبشارگردی است، چون باران و ذوب برف جریان آبشارها را زیاد می‌کند. همین بارش‌ها در مناطق مرتفع رودخانه‌ها را طغیانی می‌کنند، سنگ پایین می‌آورند و راه‌ها را می‌بندند.
هنگام بازدید از آبشارهای مرتفع ایران به چه نکاتی توجه کنیم؟
هرچه آبشار بلندتر و مسیر شیب‌دارتر باشد، خطر لغزیدن، سقوط سنگ و تغییر ناگهانی هوا بیشتر است.
بررسی هوا: پیش از سفر احتمال بارش شدید، مه، سیلاب و افت دما را ببینید.
کفش مناسب: کفش کوه‌پیمایی با زیره‌ی محکم و چسبنده بپوشید.
راهنمای محلی: در مسیرهای دشوار مثل برنجه، وروار و شوی با راهنمای آشنا به منطقه بروید.
فاصله از لبه‌ی پرتگاه: برای عکاسی به لبه‌ی صخره نزدیک نشوید.
شنا نکنید: عمق حوضچه‌ها، جریان‌های زیر آب و سنگ‌های لق از بیرون دیده نمی‌شوند.
حفاظت از طبیعت: زباله را با خود برگردانید، به گیاهان آسیب نزنید و آتش روشن نکنید.
پرسش‌های متداول درباره بلندترین آبشارهای ایران
بلندترین آبشار ایران چند متر ارتفاع دارد؟
آبشار برنجه لرستان با مجموع طبقات حدود ۷۵۰ متر. این عدد مجموع سه طبقه است و یک ریزش عمودی پیوسته را نشان نمی‌دهد.
آبشار لاتون در کدام استان قرار دارد؟
در استان گیلان، شهرستان آستارا، نزدیک لوندویل و روستای کوته‌کومه. ریزش اصلی آن حدود ۱۰۵ متر است.
بلندترین آبشار استان لرستان کدام است؟
با احتساب مجموع طبقات، برنجه با حدود ۷۵۰ متر. در میان آبشارهایی با ریزش اصلی بلند، نوژیان با حدود ۹۵ متر شاخص است.
آبشار وروار در کدام شهر قرار دارد؟
در شهرستان عنبرآباد کرمان، محدوده‌ی رودفرق در رشته‌کوه جبال بارز. ارتفاع گزارش‌شده‌ی آن حدود ۱۷۵ متر است.
پهن‌ترین آبشارهای معروف ایران کدام‌اند؟
مارگون با پهنای حدود ۱۰۰ متر و شوی با پهنای حدود ۷۰ متر در فصل پرآبی. پهنای آبشار با فصل و میزان بارش تغییر می‌کند.
کدام آبشارهای بلند ایران برای سفر خانوادگی مناسب‌ترند؟
مارگون و آب‌سفید؛ با خودرو تا نزدیکی آن‌ها می‌روید و پیاده‌روی کوتاه‌تری از برنجه، شوی و لاتون دارند.
بهترین زمان سفر به آبشارهای ایران چه فصلی است؟
برای آبشارهای زاگرس بهار، و برای آبشارهای جنگلی شمال بهار، اوایل تابستان و پاییز.
جمع‌بندی؛ کدام‌یک از بلندترین آبشارهای ایران ارزش بازدید بیشتری دارد؟
اگر آبشار پلکانی و بسیار مرتفع می‌خواهید، برنجه لرستان و پیران کرمانشاه را ببینید و برای جنوب شرق ایران، وروار کرمان را. برای جنگل‌نوردی و آبشار بلند در شمال، لاتون و ورزان گیلان را انتخاب کنید. شوی خوزستان با پهنای زیاد، نوژیان با ریزش بلند و باریک و کمردوغ با آب سفید و شور، سه چهره‌ی متفاوت از زاگرس را نشان می‌دهند. اگر با خانواده سفر می‌کنید، مارگون فارس و آب‌سفید لرستان دسترسی راحت‌تری دارند.
پیش از هر سفر فصل مناسب را انتخاب کنید، وضعیت مسیر را بپرسید و طبیعت را همان‌طور که دیدید ترک کنید.
